Wat is Hand and Foot?
Hand and Foot is een canastaspel waarin elke speler twee pakjes van dertien kaarten krijgt: een hand om eerst mee te spelen, en een voet die gedekt wacht tot de hand op is. Zodra je de laatste kaart van je hand hebt uitgelegd of afgelegd, pak je je voet op en speel je daarmee verder. Het spel gebruikt één spel kaarten meer dan er spelers zijn, elk met twee jokers, en iedereen trekt twee kaarten per beurt.
Combinaties zijn boeken van één rang die gesloten worden zodra ze zeven kaarten hebben: een schoon boek heeft geen wilde kaarten, een vuil boek wel. Drieën worden nooit uitgelegd. De minimale eerste uitleg hangt niet af van de score maar van de hand die wordt gespeeld, en stijgt van 50 naar 90, 120 en 150, en het spel duurt precies vier handen; het hoogste totaal wint. Om uit te gaan moet je uit je voet spelen en heeft je team twee schone en twee vuile boeken nodig; met vier spelers moet je partner zijn voet hebben opgepakt en eruit hebben gespeeld.
Hier wordt Hand and Foot gespeeld door twee, drie of vier spelers: vier spelen in twee koppels met partners tegenover elkaar, twee of drie spelen ieder voor zich. De regels verschillen sterk van tafel tot tafel. Deze versie volgt een veelbeschreven spel voor koppels met handen en voeten van dertien kaarten, waarin je bij het pakken van de aflegstapel alleen de bovenste zeven kaarten neemt; het vraagt twee schone en twee vuile boeken om uit te gaan, zonder het boek van wilde kaarten dat sommige tafels ook eisen. Rode drieën worden automatisch uitgelegd en vervangen uit de stapel, en je mag je partner vragen voordat je uitgaat. Een gedeelde eerste plaats na vier handen is gelijkspel.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Canasta | Hand and Foot |
|---|---|---|
| Kaarten | Gewoon CanastaTwee spellen met vier jokers, 108 kaarten. | Hand and FootEén spel kaarten meer dan er spelers zijn, elk met twee jokers: 162 kaarten voor twee spelers, 216 voor drie en 270 voor vier. |
| Delen | Gewoon CanastaElf kaarten per speler met vier spelers, dertien met drie en vijftien met twee. Eén kaart wordt omgedraaid om de aflegstapel te beginnen. | Hand and FootEen hand van dertien kaarten en een gedekte voet van nog eens dertien voor elke speler. Een rode drie of wilde kaart die voor de aflegstapel wordt omgedraaid, gaat onder in de stapel en de volgende kaart wordt omgedraaid. |
| De voet | Gewoon CanastaEr is geen tweede hand: nieuwe kaarten komen alleen van de stapel en de aflegstapel. | Hand and FootAls je hand op is, door uit te leggen of door de laatste kaart af te leggen, pak je je voet op en speel je daarmee verder. Niemand ziet een voet voordat die wordt opgepakt, ook de eigenaar niet. |
| Trekken | Gewoon CanastaEén kaart van de stapel met vier spelers. Met twee of drie spelers trek je er twee en leg je er nog steeds maar één af. | Hand and FootTwee kaarten van de stapel met elk aantal spelers, daarna één aflegkaart. |
| Boeken | Gewoon CanastaDrie of meer kaarten van een rang, met meer natuurlijke kaarten dan wilde kaarten en hoogstens drie wilde kaarten. Een combinatie kan voorbij zeven kaarten blijven groeien. | Hand and FootDrie tot zeven kaarten van een rang met hoogstens twee wilde kaarten, en minstens twee keer zoveel natuurlijke kaarten als wilde kaarten. Een boek sluit bij zeven kaarten, en een team bouwt per rang maar één onafgemaakt boek tegelijk. |
| De aflegstapel pakken | Gewoon CanastaMet twee kaarten uit je hand die met de bovenste kaart een combinatie vormen: een zuiver paar zolang de stapel bevroren is (tot je team heeft uitgelegd, of nadat er een wilde kaart is afgelegd), anders volstaan een passende kaart en een wilde kaart. Nooit als er een zwarte drie of een wilde kaart bovenop ligt. | Hand and FootAltijd met een zuiver paar uit je hand dat bij de bovenste kaart past, nooit als er een wilde kaart of een drie bovenop ligt. Je neemt alleen de bovenste zeven kaarten: de bovenste kaart gaat in een boek met het paar en eventuele extra kaarten van die rang of wilde kaarten die je uit je hand toevoegt, en de andere zes gaan naar je hand. |
| Eerste uitleg | Gewoon CanastaMinstens 15 punten met een negatieve score, 50 vanaf 0, 90 vanaf 1.500 en 120 vanaf 3.000. De bovenste kaart van de aflegstapel mag meetellen. | Hand and FootMinstens 50 punten in de eerste hand, 90 in de tweede, 120 in de derde en 150 in de vierde, ongeacht de score. Als je de aflegstapel pakt, tellen de bovenste kaart en de kaarten uit je hand die ermee worden uitgelegd mee, maar de andere gepakte kaarten niet. |
| Drieën | Gewoon CanastaRode drieën worden meteen uitgelegd en vervangen uit de stapel: elk 100, 800 voor alle vier, in mindering gebracht bij een team dat niet heeft uitgelegd. Een afgelegde zwarte drie verhindert dat de volgende speler de stapel pakt. | Hand and FootRode drieën worden uitgelegd en vervangen: elk 100 voor een team dat heeft uitgelegd en 100 negatief voor een team dat dat niet heeft, zonder premie voor een volledige set. Elke rode drie die nog in een niet-opgepakte voet zit, kost 100. Drieën worden nooit uitgelegd. |
| Afleggen | Gewoon CanastaElke kaart behalve een rode drie. Een afgelegde wilde kaart bevriest de stapel. | Hand and FootElke kaart, ook wilde kaarten en zwarte drieën. Zolang er een wilde kaart of een drie bovenop ligt, kan niemand de stapel pakken. |
| Uitgaan | Gewoon CanastaJe team heeft één canasta nodig (twee in het spel voor twee). Uitgaan levert 100 op, of 200 als je je hele hand in één beurt uitlegt zonder eerder te hebben uitgelegd. | Hand and FootJe moet uit je voet spelen, je team heeft twee schone en twee vuile boeken nodig, en met vier spelers moet je partner zijn voet hebben opgepakt en eruit hebben gespeeld. Uitgaan levert 100 op. |
| Premies | Gewoon CanastaGemengde canasta 300, zuivere canasta 500. | Hand and FootVuil boek 300, schoon boek 500. |
| Strafpunten | Gewoon CanastaKaarten die in de hand blijven, tellen tegen je, en een team dat niet heeft uitgelegd, verliest zijn premie voor rode drieën in plaats van die te scoren. | Hand and FootKaarten die in je hand blijven, tellen tegen je, net als de kaarten van een voet die je nooit hebt opgepakt. |
| Duur van het spel | Gewoon CanastaEr worden handen gespeeld tot een team 5.000 punten haalt (7.500 met drie spelers) of het doel uit de instellingen. | Hand and FootPrecies vier handen; het hoogste totaal wint en een gedeelde eerste plaats is gelijkspel. De instelling voor de doelscore geldt niet. |
Geschiedenis
Hand and Foot is een Noord-Amerikaans spel verwant aan canasta, en één bron dateert het begin in de jaren 1970. Naslagwerken over kaartspellen benadrukken dat het talloze varianten heeft en geen standaardregels: tafels verschillen in het aantal spellen kaarten, of handen en voeten elf of dertien kaarten tellen, hoeveel van de aflegstapel een speler mag pakken en welke boeken een team nodig heeft voordat het mag uitgaan. De meeste spelers vinden het op zijn best met vier mensen in twee koppels.
Het moederspel, canasta, zou in 1939 in Montevideo, Uruguay, zijn bedacht en werd in de jaren 1950 een rage in de Verenigde Staten. Hand and Foot heeft sindsdien op zijn beurt de familie beïnvloed: van de moderne Amerikaanse vorm van canasta wordt gezegd dat die enkele kenmerken ervan heeft overgenomen.