Wat is Molen met drie stenen?
Molen met drie stenen is het kleinste spel van de molenfamilie. Het bord is een vierkant van negen punten, drie bij drie, verbonden langs de rijen, de kolommen en beide diagonalen. Elke speler heeft drie stenen. Wit begint.
Het spel begint op een leeg bord, en de spelers zetten om beurten één steen op een leeg punt naar keuze. Zodra alle zes stenen op het bord staan, schuift een speler elke beurt een van zijn stenen langs een lijn, diagonalen inbegrepen, naar een aangrenzend leeg punt.
Een molen, drie van je stenen op een rij langs een lijn, wint het spel meteen, of je hem nu maakt tijdens het inzetten of tijdens het schuiven. Er wordt nooit iets van het bord genomen, en er wordt niet gevlogen. Een speler die aan de beurt is en geen geldige zet heeft, verliest.
Het speelt als boter-kaas-en-eieren dat nooit volloopt: met maar drie stenen per speler opent elke zet een lijn terwijl hij een andere sluit, en een onvoorzichtige stap laat de tegenstander een rij in schuiven.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Molenspel | Molen met drie stenen |
|---|---|---|
| Bord | Gewoon Molenspel24 punten op drie vierkanten in elkaar, verbonden in de middens van hun zijden. | Molen met drie stenen9 punten op een vierkant van 3×3, verbonden langs de rijen, de kolommen en beide diagonalen. |
| Stenen per speler | Gewoon MolenspelNegen. | Molen met drie stenenDrie. |
| Wat een molen doet | Gewoon MolenspelWie een molen maakt, neemt een steen van de tegenstander weg. | Molen met drie stenenWie een molen maakt, wint het spel. Er wordt nooit een steen weggenomen. |
| Schuiven | Gewoon MolenspelAls alle stenen zijn ingezet, schuift een steen langs een lijn naar een aangrenzend leeg punt. | Molen met drie stenenHetzelfde, als alle zes stenen zijn ingezet. De diagonalen zijn ook lijnen, dus het middelpunt grenst aan alle acht andere punten. |
| Vliegen | Gewoon MolenspelEen speler met nog drie stenen mag een steen naar elk leeg punt verplaatsen. Dit staat standaard aan en kan bij het opzetten van de tafel worden uitgezet. | Molen met drie stenenNooit. Stenen schuiven altijd naar een aangrenzend punt, en de optie om te vliegen wordt niet aangeboden. |
| Hoe je wint | Gewoon MolenspelBreng de tegenstander terug tot twee stenen, of laat hem zonder geldige zet. | Molen met drie stenenMaak een rij van drie, of laat de tegenstander zonder geldige zet. |
Geschiedenis
Spellen van drie op een rij op een klein vierkant van negen punten zijn heel oud en komen op veel plaatsen voor. Het bord van molen met drie stenen, met zijn diagonalen, is een van de figuren die in de dakplaten van de tempel van Koerna in Egypte zijn gekrast. R. C. Bell dateerde ze rond 1400 v.Chr., maar Friedrich Berger wees erop dat sommige figuren daar Koptische kruisen bevatten en concludeerde dat ze niet te dateren zijn. Bell citeert ook een passage uit boek III van Ovidius' Ars Amatoria (rond 8 n.Chr.) over een spel waarin de winnaar al zijn stukken op een rechte lijn moet krijgen.
Het spel heet op de Filipijnen tapatan en in China luk tsut k'i. In Engeland werden borden in de kloosterbanken van kathedralen gekerfd, en Bell beschrijft het spel daar als vrij populair in de 13e eeuw.
Er zijn twee manieren van zetten. In de termen van de historicus H. J. R. Murray heet het spel waarin een steen naar elk leeg punt mag nine holes, en het spel waarin een steen alleen langs een lijn naar een aangrenzend punt gaat three men's morris, of de kleinere merels. Het spel hier is three men's morris in de zin van Murray.