El ve Ayak nedir?
El ve Ayak, her oyuncuya on üçer kartlık iki takım dağıtılan bir canasta oyunudur: önce oynanan bir el ve el bitene kadar kapalı bekleyen bir ayak. Elinizin son kartını per olarak açtığınızda ya da attığınızda ayağınızı alır ve onunla oynamaya devam edersiniz. Oyunda oyuncu sayısından bir fazla deste kullanılır, her destede iki joker vardır ve herkes her sıra iki kart çeker.
Perler, yedi karta ulaşınca kapanan aynı değerde kitaplardır: temiz kitapta joker yoktur, kirli kitapta biraz vardır. 3'ler asla per olarak açılmaz. En düşük ilk per puana göre değil oynanan ele göre belirlenir ve 50'den 90'a, 120'ye ve 150'ye yükselir; oyun tam dört el sürer ve en yüksek toplam kazanır. Bitirmek için ayağınızdan oynuyor olmanız ve tarafınızın iki temiz ve iki kirli kitabı olması gerekir; dört oyuncuyla eşinizin de ayağını almış ve ondan oynamış olması gerekir.
Burada El ve Ayak iki, üç ya da dört oyuncuyla oynanır: dört kişi eşleri karşılıklı oturan iki eşlikte oynar, iki ya da üç kişide herkes tek başına oynar. Kurallar masadan masaya çok değişir. Bu sürüm, on üç kartlık el ve ayaklarla oynanan ve yığını alanın yalnızca üstteki yedi kartı aldığı, sık anlatılan bir eşli oyunu izler; bitirmek için iki temiz ve iki kirli kitap ister, bazı masaların ayrıca istediği joker kitabını istemez. Kırmızı 3'ler otomatik olarak yere açılır ve desteden yerine kart çekilir; bitirmeden önce eşinize sorabilirsiniz. Dört elden sonra liderliği paylaşanlar berabere kalır.
Kural değişiklikleri
| Kural | Standart Canasta | El ve Ayak |
|---|---|---|
| Kartlar | Standart CanastaDört jokerli iki deste, 108 kart. | El ve AyakOyuncu sayısından bir fazla deste, her birinde iki joker: iki oyuncu için 162 kart, üç oyuncu için 216 ve dört oyuncu için 270. |
| Dağıtım | Standart CanastaDört oyuncuyla kişi başı on bir kart, üçle on üç, ikiyle on beş. Atılanlar yığınını başlatmak için bir kart açılır. | El ve AyakHer oyuncuya on üç kartlık bir el ve on üç kartlık kapalı bir ayak. Atılanlar yığını için açılan kart kırmızı 3 ya da joker olursa destenin altına konur ve yerine sonraki kart açılır. |
| Ayak | Standart Canastaİkinci bir el yoktur: yeni kartlar yalnızca desteden ve atılanlar yığınından gelir. | El ve AyakEliniz bittiğinde, son kartını per olarak açarak ya da atarak, ayağınızı alır ve onunla devam edersiniz. Bir ayak alınmadan önce onu kimse göremez, sahibi bile. |
| Kart çekme | Standart CanastaDört oyuncuyla desteden bir kart. İki ya da üç oyuncuyla iki kart çekersiniz ve yine yalnızca bir kart atarsınız. | El ve AyakMasada kaç kişi olursa olsun desteden iki kart, ardından bir atış. |
| Kitaplar | Standart CanastaAynı değerde üç ya da daha fazla kart; temiz kart jokerden fazla olmalı ve en çok üç joker bulunabilir. Bir per yedi kartı geçecek şekilde büyümeye devam edebilir. | El ve AyakAynı değerde üç ila yedi kart; en çok iki joker ve jokerlerin en az iki katı temiz kart. Bir kitap yedi kartta kapanır ve bir taraf her değerde aynı anda yalnızca bir tamamlanmamış kitap kurar. |
| Atılanlar yığınını almak | Standart CanastaElinizden üstteki kartla per oluşturan iki kartla: yığın donmuşken temiz bir çift (tarafınız per açana kadar ya da bir joker atıldıktan sonra), aksi halde eşleşen bir kart ve bir joker yeterlidir. Üstte siyah 3 ya da joker varken asla. | El ve AyakHer zaman elinizden üstteki kartla eşleşen temiz bir çiftle, üstte joker ya da 3 varken asla. Yalnızca üstteki yedi kartı alırsınız: üstteki kart, çift ve elinizden eklediğiniz o değerdeki başka kartlar ya da jokerlerle birlikte bir kitaba girer, diğer altısı elinize geçer. |
| İlk per | Standart CanastaEksi puandayken en az 15 puan, 0'dan itibaren 50, 1.500'den itibaren 90 ve 3.000'den itibaren 120. Atılanlar yığınının üstteki kartı da sayılabilir. | El ve AyakPuan ne olursa olsun ilk elde en az 50, ikincide 90, üçüncüde 120 ve dördüncüde 150 puan. Yığını aldığınızda üstteki kart ve elinizden onunla açılan kartlar sayılır, alınan diğer kartlar sayılmaz. |
| 3'ler | Standart CanastaKırmızı 3'ler hemen yere açılır ve desteden yerine kart çekilir: her biri 100, dördü birden 800; per açmamış tarafın aleyhine sayılır. Atılan siyah 3, sonraki oyuncunun yığını almasını engeller. | El ve AyakKırmızı 3'ler yere açılır ve yerine kart çekilir: per açmış taraf için her biri 100 artı, açmamış taraf için 100 eksi; tam takım için prim yoktur. Kimsenin almadığı bir ayakta kalan her kırmızı 3, 100 puana mal olur. 3'ler asla per olarak açılmaz. |
| Kart atma | Standart CanastaKırmızı 3 dışında herhangi bir kart. Atılan joker yığını dondurur. | El ve AyakJokerler ve siyah 3'ler dahil herhangi bir kart. Üstte joker ya da 3 dururken kimse yığını alamaz. |
| Bitirmek | Standart CanastaTarafınızın bir kanastası olmalıdır (iki kişilik oyunda iki). Bitirmek 100 puan, daha önce per açmadan bütün elinizi tek seferde açarsanız 200 puan getirir. | El ve AyakAyağınızdan oynuyor olmalısınız, tarafınızın iki temiz ve iki kirli kitabı olmalı ve dört oyuncuyla eşiniz de ayağını almış ve ondan oynamış olmalıdır. Bitirmek 100 puan getirir. |
| Primler | Standart CanastaKarışık kanasta 300, temiz kanasta 500. | El ve AyakKirli kitap 300, temiz kitap 500. |
| Cezalar | Standart CanastaElde kalan kartlar aleyhinize sayılır ve per açmamış bir taraf kırmızı 3 primini kazanmak yerine kaybeder. | El ve AyakElinizde kalan kartlar aleyhinize sayılır, hiç almadığınız bir ayağın kartları da öyle. |
| Oyunun uzunluğu | Standart CanastaEller, bir taraf 5.000 puana (üç oyuncuyla 7.500) ya da kurulumda seçilen hedefe ulaşana kadar sürer. | El ve AyakTam dört el; en yüksek toplam kazanır, liderliği paylaşanlar berabere kalır. Hedef puan ayarı uygulanmaz. |
Tarihçe
El ve Ayak, canasta ile akraba bir Kuzey Amerika oyunudur ve bir kaynak başlangıcını 1970'lere tarihler. Kart oyunu kaynakları oyunun pek çok çeşidi olduğunu ve standart kurallarının bulunmadığını vurgular: masalar deste sayısında, el ve ayakların on bir mi on üç mü kart olduğunda, bir oyuncunun atılanlar yığınının ne kadarını alabileceğinde ve bir tarafın bitirmeden önce hangi kitaplara ihtiyaç duyduğunda ayrılır. Oyuncuların çoğu oyunun en iyi iki eşlikte dört kişiyle oynandığını söyler.
Ana oyun canasta'nın genellikle 1939'da Uruguay'ın Montevideo kentinde ortaya çıktığı söylenir ve 1950'lerde ABD'de bir çılgınlığa dönüşmüştür. El ve Ayak o zamandan beri aileyi kendisi de etkiledi: canasta'nın modern Amerikan biçiminin onun bazı özelliklerini ödünç aldığı anlatılır.