Wat is Senet volgens Bell?
De regels van Bell zijn de reconstructie van Senet die R. C. Bell in 1960 voorstelde. Het bord en het slingerende pad van 30 vakken zijn dezelfde als in het standaardspel, maar bijna al het andere verandert: elke speler heeft tien stukken, de worp komt van één staafdobbelsteen, en een geslagen stuk verlaat het spel voorgoed.
Bij de start vullen de stukken de eerste twee rijen: die van de eerste speler op de oneven vakken 1 tot 19, die van de tweede speler op de even vakken 2 tot 20. Je gooit een vierzijdige staafdobbelsteen, die 1, 2, 3 of 4 geeft, zet één stuk zoveel vakken vooruit, en de beurt gaat over; extra worpen zijn er niet. Een stuk mag niet op een eigen stuk landen, maar kan wel op een stuk van de tegenstander landen en het slaan, waardoor het van het bord gaat.
De laatste vijf vakken zijn veilig. Het 26e vak, het Huis van de Schoonheid, is een poort: een stuk daar moet verder zodra het kan. De vier vakken erna zijn gemarkeerd met X, III, II en I, en een stuk dat op een daarvan staat, gaat alleen van het bord met de bijbehorende worp van 4, 3, 2 of 1. Zodra een stuk op de vakken 26 tot 30 kan zetten, moet je een van die stukken zetten.
Elk uitgespeeld stuk levert een punt op. Het spel eindigt zodra één speler meer stukken heeft uitgespeeld dan de ander nog kan halen, en die speler wint; gelijke scores met een leeg bord zijn gelijkspel.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Senet | Senet volgens Bell |
|---|---|---|
| Stukken en opstelling | Gewoon SenetVijf stukken per speler, afwisselend op de vakken 1 tot 10: die van de eerste speler op de oneven vakken, die van de tweede op de even. | Senet volgens BellTien stukken per speler, afwisselend op de vakken 1 tot 20: die van de eerste speler op de oneven vakken 1 tot 19, die van de tweede op de even vakken 2 tot 20. |
| Worpen | Gewoon SenetVier werpstokjes: tel de stokjes die met de bovenkant boven vallen, 1 tot 4, waarbij geen enkele boven als 5 telt. | Senet volgens BellEén vierzijdige staafdobbelsteen, die 1, 2, 3 of 4 geeft. |
| Extra worpen | Gewoon SenetEen worp van 1, 4 of 5 geeft na de zet nog een worp. | Senet volgens BellGeen: na elke zet gaat de beurt over. |
| Op een tegenstander landen | Gewoon SenetDe twee stukken ruilen van plaats, tenzij het stuk van de tegenstander een stuk van dezelfde kleur naast zich heeft. | Senet volgens BellHet stuk van de tegenstander wordt geslagen en verlaat het spel. Buurstukken beschermen niet. |
| Veilige vakken | Gewoon SenetDe vier huizen op de vakken 27 tot 30. | Senet volgens BellDe laatste vijf vakken, 26 tot 30. |
| De laatste vakken | Gewoon Senet27 is het Huis van de Schoonheid, 28 het Huis van het Water, dat een stuk terugstuurt naar vak 15, 29 het Huis van de Drie Waarheden en 30 het Huis van Re-Atoem. | Senet volgens Bell26 is het Huis van de Schoonheid, en 27, 28, 29 en 30 zijn gemarkeerd met X, III, II en I. Er is geen Huis van het Water. |
| Verplichte zetten | Gewoon SenetJe mag elk stuk zetten dat kan zetten. | Senet volgens BellAls een stuk op de vakken 26 tot 30 kan zetten, moet je een van die stukken zetten, dus een stuk op het Huis van de Schoonheid gaat verder zodra het kan. |
| Uitspelen | Gewoon SenetVanaf vak 27 of verder, met een worp die het stuk voorbij vak 30 brengt; vanaf vak 29 alleen met een 3 en vanaf vak 30 alleen met een 2. | Senet volgens BellAlleen vanaf de gemarkeerde vakken, met de exacte worp: 4 vanaf X, 3 vanaf III, 2 vanaf II en 1 vanaf I. |
| Hoe je wint | Gewoon SenetSpeel als eerste alle vijf stukken uit. | Senet volgens BellSpeel meer stukken uit dan je tegenstander. Het spel eindigt zodra de uitslag vaststaat; gelijke scores zijn gelijkspel. |
Geschiedenis
Senet is een van de oudste bekende bordspellen. Borden en schilderingen ervan zijn bewaard gebleven in Egyptische graven uit een periode van meer dan tweeduizend jaar, waaronder een schildering in het graf van Hesy-Re uit de Derde Dynastie en enkele speelkisten uit het graf van Toetanchamon, maar er is geen volledige set regels overgeleverd. Elke manier waarop het nu gespeeld wordt, is een reconstructie.
R. C. Bell publiceerde de zijne in Board and Table Games from Many Civilizations, voor het eerst verschenen in 1960, onder de kop „Suggested Rules for the Game of Thirty Squares”. Zoals de kop zegt, bood Bell ze aan als voorstel: een speelbaar spel gebouwd op de indeling van het bord en de tekens op de laatste vakken, geen vertaling van een oude tekst. Zijn versie is een puntenspel in plaats van een zuivere race, en de tien stukken per kant vullen bij de start twee van de drie rijen.
Waar Bells tekst een detail openlaat, maakt deze versie een keuze. Bij Bell gooien de spelers om te bepalen wie begint; hier begint de eerste plaats. Zijn uitgewerkte voorbeelden van de eerste worpen kloppen alleen als de stukken van de eerste speler op de oneven vakken staan, dus daar worden ze neergezet. Bell zegt niet wanneer het spel stopt, dus het eindigt zodra de achterliggende speler niet meer kan inlopen, wat dezelfde uitslag geeft als uitspelen. Het standaardspel hier is een moderne reconstructie van een ander soort, met vier werpstokjes en extra worpen.