Czym jest Senet według Jéquiera?
Zasady Jéquiera to rekonstrukcja seneta przypisywana szwajcarskiemu egiptologowi Gustave’owi Jéquierowi. Używa się w nich tej samej planszy, pięciu pionków na stronę i czterech patyczków do rzucania co w grze standardowej, ale otwarcie, rzuty i koniec wyścigu działają inaczej, a zablokowany gracz może musieć cofnąć pionek.
Grę otwiera rzucanie o pierwszeństwo. Pionki stoją na przemian na polach od 1 do 10, a gracze rzucają patyczkami po kolei, aż któryś wyrzuci 1. Ten gracz bierze pionki z parzystych pól od 2 do 10, przesuwa pionek z pola 10 na pole 11 i rzuca ponownie. Od tej chwili rzut liczy patyczki, które upadną jasną stroną do góry, a żaden do góry liczy się jako 6; rzuty 1, 4 i 6 dają kolejny rzut.
Jak w grze standardowej nie możesz stanąć na własnym pionku, wejście na samotny pionek przeciwnika zamienia je miejscami, a dwa lub więcej pionków jednego koloru obok siebie chroni się nawzajem. Nowością jest blokada: pionek nie może przeskoczyć trzech lub więcej pionków przeciwnika w rzędzie. Jeśli żaden twój pionek nie może iść do przodu, musisz cofnąć jeden na wolne pole, a jeśli żaden ruch nie jest możliwy, tura przepada, nawet po 1, 4 lub 6.
Dom Piękna to pole 26, a Dom Wody pole 27; pionek, który wpadnie do wody, wraca na pierwsze wolne pole planszy. Pionek schodzi z planszy, docierając na pole 30 albo je mijając, ale dopiero wtedy, gdy wszystkie twoje pionki stoją w ostatnim rzędzie, na polach od 21 do 30. Wygrywa gracz, który pierwszy wyprowadzi wszystkie pięć pionków.
Zmiany zasad
| Zasada | Senet (standard) | Senet według Jéquiera |
|---|---|---|
| Kto zaczyna | Senet (standard)Zaczyna pierwszy gracz, pionkami na nieparzystych polach od 1 do 9. | Senet według JéquieraGracze rzucają po kolei, aż ktoś wyrzuci 1. Ten gracz bierze pionki z parzystych pól od 2 do 10 i musi przesunąć pionek z pola 10 na pole 11. |
| Rzuty | Senet (standard)Cztery patyczki do rzucania: liczy się patyczki, które upadną jasną stroną do góry, od 1 do 4, a żaden do góry liczy się jako 5. | Senet według JéquieraTe same patyczki, ale żaden do góry liczy się jako 6. |
| Dodatkowe rzuty | Senet (standard)Rzut 1, 4 lub 5 daje po ruchu kolejny rzut. | Senet według JéquieraRzut 1, 4 lub 6 daje po ruchu kolejny rzut. |
| Blokady | Senet (standard)Brak: pionek może przeskoczyć dowolną liczbę pionków. | Senet według JéquieraPionek nie może przeskoczyć trzech lub więcej pionków przeciwnika stojących w rzędzie, ani do przodu, ani do tyłu. |
| Bezpieczne pola | Senet (standard)Cztery domy na polach od 27 do 30 oraz każdy pionek, obok którego stoi pionek jego koloru. | Senet według JéquieraPola 26, 28, 29 i 30 oraz każdy pionek, obok którego stoi pionek jego koloru. |
| Dom Wody | Senet (standard)Pole 28. Pionek, który na nim stanie, wraca na pole 15 albo na najbliższe wolne pole przed nim. | Senet według JéquieraPole 27. Pionek, który na nim stanie, wraca na pierwsze wolne pole planszy. |
| Ruch w tył | Senet (standard)Nigdy: pionki idą tylko do przodu. | Senet według JéquieraJeśli żaden pionek nie może iść do przodu, musisz cofnąć jeden o wyrzuconą liczbę na wolne pole. |
| Brak możliwego ruchu | Senet (standard)Pasujesz, a rzut 1, 4 lub 5 nadal daje kolejny rzut. | Senet według JéquieraTura przepada, nawet po rzucie 1, 4 lub 6. |
| Wyprowadzanie | Senet (standard)Z pola 27 lub dalszego, rzutem, który przenosi pionek za pole 30; z pola 29 tylko przy 3, a z pola 30 tylko przy 2. | Senet według JéquieraDocierając na pole 30 lub je mijając, dowolnym rzutem, ale dopiero gdy wszystkie twoje pionki stoją w ostatnim rzędzie, na polach od 21 do 30. |
Historia
Gustave Jéquier (1868–1946) był szwajcarskim egiptologiem, znanym przede wszystkim z wykopalisk w południowej Sakkarze. Przypisuje mu się zestaw zasad seneta, który dotarł do współczesnych graczy głównie dzięki streszczeniu w książce The World of Games Jacka Botermansa i współautorów. Własna publikacja Jéquiera nie była dostępna, gdy powstawała ta wersja, więc opiera się ona na tym streszczeniu, sprawdzonym z bazą gier Ludii, która wymienia zasady Jéquiera wśród kilku rekonstrukcji seneta.
Źródła różnią się w niektórych szczegółach, a ta wersja przyjmuje następujące rozwiązania. Zaatakowany pionek zamienia się miejscami z atakującym, jak opisuje The World of Games; Ludii odsyła go zamiast tego na pierwsze wolne pole. Pionek schodzi z planszy zarówno po stanięciu na polu 30, jak i po jego minięciu, zgodnie z odczytaniem obu źródeł, ale dopiero gdy wszystkie pionki jego strony są w ostatnim rzędzie. Blokada z trzech pionków zatrzymuje też ruchy w tył. Dwa szczegóły występujące tylko w Ludii, czyli pionki na polach startowych czekające na pionek przed sobą oraz liczenie punktów, nie są stosowane.
Jak każdy zestaw zasad seneta, te zasady to współczesna rekonstrukcja. Plansze i malowidła z senetem przetrwały w egipskich grobowcach z okresu ponad dwóch tysięcy lat, ale nie odnaleziono pełnego zestawu zasad, dlatego Jéquier, R. C. Bell, a później Timothy Kendall doszli każdy do innej gry. Standardowa gra na naszej stronie to także współczesna rekonstrukcja, z pięcioma pionkami na stronę i domami na ostatnich czterech polach.