Bell'in Senet'i nedir?
Bell'in kuralları, R. C. Bell'in 1960'ta önerdiği Senet yeniden kurgusudur. Tahta ve 30 karelik kıvrımlı yolu standart oyundakiyle aynıdır, ama neredeyse geri kalan her şey değişir: her oyuncunun on taşı vardır, atış tek bir uzun zarla yapılır ve vurulan bir taş oyundan kalıcı olarak çıkar.
Başlangıçta taşlar ilk iki sırayı doldurur: birinci oyuncununkiler 1'den 19'a tek karelere, ikinci oyuncununkiler 2'den 20'ye çift karelere. 1, 2, 3 ya da 4 veren dört yüzlü uzun zarı atar, bir taşı o kadar kare ileri götürürsünüz ve sıra geçer; ek atış yoktur. Bir taş kendi taşlarınızdan birinin üzerine gelemez, ama rakibin bir taşının üzerine gelip onu alabilir ve tahtadan çıkarır.
Son beş kare güvenlidir. 26. kare, Güzellik Evi, bir geçittir: oradaki taş hareket edebildiği anda yoluna devam etmelidir. Ondan sonraki dört kare X, III, II ve I ile işaretlidir ve bunlardan birinde duran taş tahtadan yalnızca eşleşen 4, 3, 2 ya da 1 atışıyla çıkar. 26 ile 30 arasındaki karelerde bir taş hareket edebiliyorsa onlardan birini oynamak zorundasınız.
Dışarı çıkan her taş bir puan getirir. Bir oyuncu, diğerinin hâlâ ulaşabileceğinden fazla taş çıkardığı anda oyun biter ve o oyuncu kazanır; tahta boşken eşit puanlar beraberliktir.
Kural değişiklikleri
| Kural | Standart Senet | Bell'in Senet'i |
|---|---|---|
| Taşlar ve diziliş | Standart SenetKişi başı beş taş, 1'den 10'a karelerde dönüşümlü: birinci oyuncununkiler tek karelerde, ikinci oyuncununkiler çift karelerde. | Bell'in Senet'iKişi başı on taş, 1'den 20'ye karelerde dönüşümlü: birinci oyuncununkiler 1'den 19'a tek karelerde, ikinci oyuncununkiler 2'den 20'ye çift karelerde. |
| Atışlar | Standart SenetDört atış çubuğu: yüzü yukarı gelen çubukları sayın, 1'den 4'e; hiçbiri yukarı gelmezse 5 sayılır. | Bell'in Senet'i1, 2, 3 ya da 4 veren dört yüzlü tek bir uzun zar. |
| Ek atışlar | Standart Senet1, 4 ya da 5 atışı hamleden sonra bir atış daha kazandırır. | Bell'in Senet'iYoktur: her hamleden sonra sıra geçer. |
| Rakibin üzerine gelmek | Standart Senetİki taş yer değiştirir; rakibin taşının yanında kendi renginden bir taş varsa bu olmaz. | Bell'in Senet'iRakibin taşı alınır ve oyundan çıkar. Komşu taşlar koruma sağlamaz. |
| Güvenli kareler | Standart Senet27 ile 30 arasındaki karelerdeki dört ev. | Bell'in Senet'iSon beş kare, 26'dan 30'a. |
| Son kareler | Standart Senet27 Güzellik Evi, 28 bir taşı 15. kareye geri gönderen Su Evi, 29 Üç Gerçek Evi ve 30 Ra-Atum Evi'dir. | Bell'in Senet'i26 Güzellik Evi'dir; 27, 28, 29 ve 30 ise X, III, II ve I ile işaretlidir. Su Evi yoktur. |
| Zorunlu hamleler | Standart SenetHareket edebilen herhangi bir taşı oynayabilirsiniz. | Bell'in Senet'i26 ile 30 arasındaki karelerde bir taş hareket edebiliyorsa onlardan birini oynamalısınız; böylece Güzellik Evi'ndeki taş hareket edebildiği anda yoluna devam eder. |
| Taş çıkarmak | Standart Senet27. kareden ya da ilerisinden, taşı 30. karenin ötesine taşıyan bir atışla; 29. kareden yalnızca 3 ile, 30. kareden yalnızca 2 ile. | Bell'in Senet'iYalnızca işaretli karelerden, tam atışla: X'ten 4, III'ten 3, II'den 2 ve I'den 1. |
| Nasıl kazanılır | Standart SenetBeş taşın hepsini ilk çıkaran olun. | Bell'in Senet'iRakibinizden fazla taş çıkarın. Sonuç kesinleşince oyun biter; eşit puanlar beraberliktir. |
Tarihçe
Senet bilinen en eski masa oyunlarından biridir. Tahtaları ve resimleri iki bin yılı aşkın bir süreye yayılan Mısır mezarlarından günümüze ulaşmıştır; aralarında Üçüncü Hanedan'dan Hesy-Re'nin mezarındaki bir resim ve Tutankamon'un mezarından birkaç oyun kutusu vardır, ama eksiksiz bir kural seti günümüze ulaşmamıştır. Bugün onu oynamanın her yolu bir yeniden kurgudur.
R. C. Bell kendi kurgusunu ilk kez 1960'ta yayımlanan Board and Table Games from Many Civilizations kitabında "Suggested Rules for the Game of Thirty Squares" başlığıyla yayımladı. Başlığın da söylediği gibi Bell bunları bir öneri olarak sundu: antik bir metnin çevirisi değil, tahtanın düzenine ve son karelerindeki işaretlere dayanan oynanabilir bir oyun. Onun versiyonu saf bir yarıştan çok bir puan oyunudur ve taraf başına on taşı başlangıçta üç sıranın ikisini doldurur.
Bell'in metninin bir ayrıntıyı açık bıraktığı yerlerde bu versiyon bir seçim yapar. Bell'de oyuncular kimin başlayacağına atışla karar verir; burada ilk koltuk başlar. İlk atışlara dair ayrıntılı örnekleri ancak birinci oyuncunun taşları tek karelerde durursa tutar, bu yüzden taşlar oraya dizilir. Bell oyunun ne zaman durduğunu söylemez; bu yüzden oyun, geride kalan oyuncu artık yetişemeyeceği anda biter ve bu da sonuna kadar oynamakla aynı sonucu verir. Burada oynanan standart oyun ise dört atış çubuğu ve ek atışlarla, farklı türden modern bir yeniden kurgudur.