Banqi nedir?
Karanlık satranç ya da yarım satranç olarak da bilinen Banqi, xiangqi taşlarıyla oynanan bir şans ve hafıza oyunudur. 32 taşın hepsi karıştırılır ve xiangqi tahtasının yarısı büyüklüğünde, 4'e 8 karelik bir tahtanın karelerine ters olarak dizilir. Hiç kimse neyin nerede olduğunu bilmez.
Sıranız geldiğinde ya ters duran bir taşı açarsınız ya da kendi açık taşlarınızdan birini bir kare yukarı, aşağı, sola veya sağa oynatırsınız. İlk açılan taş renkleri belirler: onu çeviren oyuncu oyunun geri kalanında o rengi oynar. Çevirdiğiniz taş rakibinize ait olabilir, bu yüzden her çevirme iki tarafa da yarayabilir.
Taş alma xiangqi hamleleri yerine bir rütbe sırasına göre olur. Bir taş, eşit ya da daha düşük rütbedeki bir rakip taşın üzerine giderek onu alır; iki istisna vardır: general bir askeri alamaz, bir asker ise generali alabilir. Top ise ayrıksıdır: yalnızca bir çizgi boyunca, mesafe fark etmeksizin, tam olarak bir taşın üzerinden atlayarak alır. Rakibin bütün taşlarını alarak ya da rakibinizi kurallara uygun bir sırası olmadan bırakarak kazanırsınız.
Kural değişiklikleri
| Kural | Standart Xiangqi (Çin Satrancı) | Banqi |
|---|---|---|
| Tahta | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Tam tahta: nehri ve iki sarayı olan 9'a 10 nokta. | BanqiYarım tahta: 8 karelik 4 sıra. Taşlar karelerin içinde durur; nehir ya da saray yoktur. |
| Başlangıç konumu | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)İki ordu da sabit başlangıç noktalarında açık olarak durur. | Banqiİki rengin 32 taşının hepsi karıştırılır ve her kareye bir tane olmak üzere ters olarak dizilir. |
| Renkler | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Kırmızı ve Siyah oyundan önce seçilir ve ilk hamleyi Kırmızı yapar. | Banqiİlk oyuncu bir taşı çevirir ve o andan itibaren onun rengini oynar; diğer oyuncu öbür rengi alır. Sonrasında sıra basitçe değişir. |
| Bir sıra | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Taşlarınızdan birini oynatın. | BanqiYa ters duran herhangi bir taşı, hangi renkten çıkarsa çıksın, açarsınız ya da açık taşlarınızdan birini oynatırsınız. |
| Hareket | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Her taşın kendine özgü hareketi vardır: savaş arabaları kayar, atlar sıçrar, filler ve danışmanlar çapraz gider ve bunun gibi. | BanqiTop da dahil her taş bir kare yukarı, aşağı, sola veya sağa, boş bir kareye gider. |
| Taş alma | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Her taş, ulaşabildiği her rakip taşı alabilir. | BanqiBir taş, eşit ya da daha düşük rütbedeki açık bir rakip taşın üzerine giderek onu alır. Yüksekten düşüğe: general, danışman, fil, savaş arabası, at, asker. General bir askeri alamaz, ama bir asker generali alabilir. Ters duran taşlar alınamaz. |
| Top | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Savaş arabası gibi hareket eder ve tam olarak bir taşın üzerinden atlayarak alır. | BanqiDiğerleri gibi bir kare gider ve yalnızca bir sıra ya da sütun boyunca, mesafe fark etmeksizin, açık ya da ters tam olarak bir taşın üzerinden atlayarak alır. Bu yolla herhangi bir açık rakip taşı alabilir. Asker dışındaki her taş bir topu alabilir. |
| Nasıl kazanılır | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Rakip generali mat edin ya da rakibinizi kurallara uygun hamlesi olmadan bırakın. | BanqiRakibinizin bütün taşlarını alın ya da onu kurallara uygun bir sırası olmadan bırakın. Şah çekme yoktur: general yalnızca en yüksek rütbeli taştır. |
| Beraberlik | Standart Xiangqi (Çin Satrancı)Üçüncü kez tekrarlanan bir konum oyunu bitirir: sürekli şah ya da sürekli kovalama yapan taraf kaybeder, aksi halde oyun berabere biter. | BanqiÜçüncü kez tekrarlanan bir konum beraberliktir. Art arda 180 sıra boyunca hiçbir taşın çevrilmemesi ya da alınmaması da beraberliktir; sonuç, oyunu hangi kuralın bitirdiğini söyler. |
Tarihçe
Banqi adını, yani bànqí ya da yarım satranç adını, xiangqi tahtasının yarısı olan tahtasından alır. Taşlar gizli başladığı için ànqí, karanlık satranç ya da kör satranç olarak da bilinir. Sıradan bir xiangqi takımından başka bir şey gerektirmez ve çoğunlukla ciddi rekabet için değil, eğlence için arkadaşlar arasında oynanır.
Tek bir kural kitabı yoktur. Tayvan, Hong Kong ve anakara Çin biçimleri taşları farklı sıralar ya da topu farklı ele alır; bazı ev kuralları tek sırada birden çok taş almaya izin verir. Bu masa Tayvan biçimini izler. Programlar oyunu Computer Olympiad'da Chinese dark chess adıyla oynar; burada kullanılan iki beraberlik kuralı, üç kez tekrar ve çevirme ya da taş alma olmadan geçen 180 sıra, bu turnuvalardan gelir.