Wat is Dark Hex?
Dark Hex, ook wel Kriegspiel-Hex genoemd, is Hex met verborgen stenen. Rood verbindt nog steeds de boven- en onderrand en Blauw de linker- en rechterrand, maar elke speler ziet alleen zijn eigen stenen. De stenen van de tegenstander blijven verborgen tot je ze vindt.
Je vindt een steen door erop te spelen. Kies je een cel die voor jou leeg lijkt maar waar al een vijandelijke steen staat, dan wordt er niets geplaatst: de steen wordt aan jou getoond, blijft de rest van de partij voor jou zichtbaar, en je zet opnieuw. Je tegenstander hoort dat je een van zijn stenen hebt geraakt, maar niet welke. Dit is de klassieke versie van het spel; in een andere versie, abrupt genoemd, beëindigt zo'n zet juist je beurt. Elke treffer legt een nieuwe cel bloot, dus de partij eindigt altijd, en net als bij Hex kan ze niet in remise eindigen.
Het spel draait om het bouwen van een keten terwijl je raadt waar de keten van de tegenstander loopt. Je kunt online spelen met een vriend, tegen de computer, die alleen speelt op basis van wat hij zelf heeft gezien, of op één apparaat: dan bedekt een gordijn het bord telkens als de beurt wisselt, dus geef het apparaat door en laat de volgende speler zijn eigen beeld tonen. Toeschouwers zien geen stenen zolang de partij loopt. Zodra iemand een keten voltooit, wordt het hele bord onthuld. Elk bord van 7×7 tot 19×19 kan worden gekozen; kleine borden geven snelle partijen.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Hex | Dark Hex |
|---|---|---|
| Wat je ziet | Gewoon HexBeide spelers en elke toeschouwer zien alle stenen op het bord. | Dark HexElke speler ziet alleen zijn eigen stenen en de vijandelijke stenen die hij heeft gevonden. Toeschouwers zien geen stenen tot het einde van de partij. |
| Waar je mag spelen | Gewoon HexOp elke lege cel. | Dark HexOp elke cel waarvan je niet weet dat ze bezet is. Een cel die leeg lijkt, kan een vijandelijke steen verbergen; je eigen stenen en de vijandelijke stenen die je hebt gevonden, zijn verboden terrein. |
| Spelen op een verborgen steen | Gewoon HexNiet mogelijk: je ziet welke cellen bezet zijn. | Dark HexEr wordt geen steen geplaatst, de vijandelijke steen wordt aan jou getoond en je zet opnieuw. Je tegenstander hoort dat je een steen hebt geraakt, maar niet waar. |
| Hoe je wint | Gewoon HexVerbind als eerste je eigen twee randen met een ononderbroken keten van je stenen. Remise is onmogelijk. | Dark HexHetzelfde. Elke treffer legt een nieuwe cel bloot, dus de partij eindigt altijd, en er is altijd een winnaar. |
| Ruilregel | Gewoon HexStandaard aan: na de eerste steen van Rood mag Blauw die overnemen in plaats van een steen te plaatsen. | Dark HexNiet gebruikt. Blauw kan de eerste steen van Rood niet zien, dus er valt niets over te nemen. |
| Rex (omgekeerd doel) | Gewoon HexBeschikbaar bij het instellen van de tafel: wie zijn eigen randen verbindt, verliest. | Dark HexNiet beschikbaar: in Dark Hex speel je altijd om je eigen randen te verbinden. |
| Einde van de partij | Gewoon HexDe partij eindigt zodra de speler aan zet een keten voltooit, en die speler wint. | Dark HexHetzelfde, en daarna wordt het hele bord onthuld aan beide spelers en aan de toeschouwers. Na opgave of tijdoverschrijding blijft het bord aan tafel verborgen, maar de herhaling van de partij toont elke steen. |
Geschiedenis
Spellen waarin elke speler alleen zijn eigen stukken ziet, gaan terug op Kriegspiel, een schaakvariant die meestal aan Henry Michael Temple wordt toegeschreven (1899) en waarin een scheidsrechter die het hele bord ziet, elke speler vertelt of een zet geldig is. Dark Hex past hetzelfde idee toe op Hex, met een eenvoudiger mechanisme: het bord zelf is de scheidsrechter, want wie op een verborgen steen speelt, onthult die. Waar en wanneer Hex voor het eerst zo werd gespeeld, is slecht gedocumenteerd.
In de jaren 2010 werd het spel een onderwerp van onderzoek. In 2018 publiceerde François Bonnet, toen verbonden aan het Tokyo Institute of Technology, in het ICGA Journal een studie over Kriegspiel-Hex, ook bekend als DarkHex. Daarin liet hij zien dat op sommige kleine borden geen van beide spelers een overwinning kan afdwingen; optimale spelers moeten hun zetten dan willekeurig afwisselen, en zo'n bord oplossen betekent zijn evenwicht berekenen. In 2022 verbeterde Mustafa Bedir Tapkan in zijn masterscriptie aan de University of Alberta, getiteld "Dark Hex: A Large Scale Imperfect Information Game", de best bekende strategieën voor het bord van 4×3.
OpenSpiel, een opensourceverzameling van spellen voor onderzoek, bevat Dark Hex in zowel de klassieke als de abrupte versie, en kleine Dark Hex-borden zijn nu een gangbare test voor programma's die spellen met verborgen informatie leren spelen.