Wat is Ontsnappen via de rand?
Met ontsnappen via de rand winnen de verdedigers zodra de koning een willekeurig veld aan de rand van het bord bereikt. De hoeken verliezen hun bijzondere rol: het worden gewone velden waar elk stuk op mag stoppen, en ze helpen niet meer bij het slaan. Al het andere volgt het standaardspel.
De aanvallers moeten veel meer bewaken, omdat elke open lijn van de koning naar de rand een dreiging is. Ze moeten de koning vanaf de eerste zetten ingesloten houden, terwijl de verdedigers twee lijnen tegelijk proberen te openen, want één lijn kan worden geblokkeerd, twee niet. Op het bord van 9×9 past ontsnappen via de rand vanzelf bij de koning die door twee wordt geslagen, de lezing van Linnaeus' tablut die de moderne vertalingen geven. Op de grotere borden is de koning voor de aanvallers veel moeilijker tegen te houden.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Tablut | Ontsnappen via de rand |
|---|---|---|
| Hoe de verdedigers winnen | Gewoon TablutDe koning bereikt een van de vier hoeken. | Ontsnappen via de randDe koning bereikt een willekeurig veld aan de bordrand. |
| Hoekvelden | Gewoon TablutAlleen de koning mag erop stoppen. | Ontsnappen via de randGewone velden: elk stuk mag erop stoppen. |
| Vijandige velden | Gewoon TablutDe troon en de vier hoeken kunnen een slag sluiten, net als een vijandelijk stuk. | Ontsnappen via de randAlleen de troon kan dat; de hoeken zijn gewone velden. |
| De koning slaan | Gewoon TablutAan vier kanten; de bordrand en de hoeken tellen als kanten. | Ontsnappen via de randAan vier kanten, door aanvallers en de troon. De koning wint zodra hij de rand bereikt, dus hij wordt altijd daarbuiten geslagen. |
| Borden en andere opties | Gewoon TablutElk bord en elke optie in de tafelinstellingen. | Ontsnappen via de randOntsnappen via de rand werkt op elk bord met de standaardregels. De Kopenhaagse regels gebruiken altijd ontsnappen via de hoek. |
Geschiedenis
Carl Linnaeus noteerde tablut in 1732 tijdens zijn reis door Lapland, in het dagboek dat later als Lachesis Lapponica verscheen. Toen het dagboek in 1811 in het Engels uitkwam, vertaald door de botanicus James Edward Smith, waren de Latijnse passages, waaronder de tablutregels, vertaald door Carl Troilius, een Zweedse koopman in Londen, en die vertaling bevatte fouten. Veel latere regelsets waren erop gebaseerd.
De moderne vertalingen van de aantekeningen van Linnaeus door John C. Ashton (2007), Nicolas Cartier (2011) en Olli Salmi (2013) geven regels waarin de koning wint door een willekeurig veld aan de rand van het bord te bereiken. Veel moderne taflregelsets, vooral voor de grotere borden, houden in plaats daarvan ontsnappen via de hoeken aan, omdat de verdedigers met ontsnappen via de rand moeilijk te stoppen zijn.