Czym jest Duży krzyż (Gåsetavl)?
Na dużym krzyżu gra się na większej planszy. Każde ramię krzyża ma trzy punkty szerokości i trzy punkty długości, wokół środkowego kwadratu trzy na trzy punkty, co daje 45 punktów. Przekątne są poprowadzone w każdym bloku dwa na dwa pola, więc przechodzą tylko przez co drugi punkt.
Lis zaczyna pośrodku trzeciej linii górnego ramienia, tej najbliżej środka. Osiemnaście gęsi zajmuje całe dolne ramię i sąsiedni rząd w poprzek krzyża. Zaczyna lis.
Pionki poruszają się jak w standardowej grze. Lis przesuwa się wzdłuż linii w dowolnym kierunku albo przeskakuje sąsiednią gęś, aby ją zbić, i w jednej turze może wykonać kilka skoków. Gęś przesuwa się do przodu, ukośnie do przodu albo w bok wzdłuż linii, nigdy do tyłu. Gęsi wygrywają, osaczając lisa. Lis wygrywa, gdy zostanie mniej niż cztery gęsi, co wychodzi na to samo co zbicie wszystkich, bo trzy gęsi nigdy nie osaczą lisa na tej planszy.
Ruchy w bok pozwoliłyby obu stronom przestawiać się w nieskończoność, dlatego pozycja, która pojawia się po raz trzeci przy ruchu tej samej strony, oznacza remis, podobnie jak pięćdziesiąt ruchów każdej strony bez bicia i bez kroku do przodu.
Zmiany zasad
| Zasada | Lis i gęsi (standard) | Duży krzyż (Gåsetavl) |
|---|---|---|
| Plansza | Lis i gęsi (standard)33 punkty: krzyż o ramionach długich na dwa punkty, z przekątną między każdymi dwoma sąsiednimi punktami. | Duży krzyż (Gåsetavl)45 punktów: krzyż o ramionach długich na trzy punkty, z przekątnymi tylko przez co drugi punkt. |
| Pionki | Lis i gęsi (standard)Jeden lis i 13 gęsi (15 lub 17 z opcją w ustawieniach stołu). | Duży krzyż (Gåsetavl)Jeden lis i 18 gęsi. Opcja liczby gęsi nie jest używana. |
| Ustawienie początkowe | Lis i gęsi (standard)Lis na środkowym punkcie; gęsi w rzędzie przez środek pod nim i na dolnym ramieniu. | Duży krzyż (Gåsetavl)Lis pośrodku linii górnego ramienia najbliższej środka; gęsi na dolnym ramieniu i w sąsiednim rzędzie w poprzek krzyża. |
| Jak poruszają się gęsi | Lis i gęsi (standard)Do przodu lub ukośnie do przodu wzdłuż linii; w bok tylko z opcją w ustawieniach stołu. | Duży krzyż (Gåsetavl)Do przodu, ukośnie do przodu lub w bok wzdłuż linii, nigdy do tyłu. Opcja ruchu w bok nie jest używana. Pozycja powtórzona po raz trzeci albo pięćdziesiąt ruchów każdej strony bez bicia i bez kroku do przodu oznacza remis. |
| Jak wygrywa lis | Lis i gęsi (standard)Zbić tyle gęsi, by zostało mniej niż cztery, albo pozbawić gęsi ruchu. | Duży krzyż (Gåsetavl)Tak samo, co tutaj oznacza zbicie wszystkich gęsi: trzy gęsi nie osaczą lisa na większej planszy. |
Historia
Gåsetavl, czyli gęsia plansza, to nazwa kilku gier łowieckich z Danii. Historyk Peter Michaelsen opisał je w artykule o duńskich grach łowieckich z 2009 roku, Haretavl – hund efter hare som brætspil, opublikowanym w Historisk Årbog for Thy og Vester Han Herred.
Ta wersja jest rozgrywana na większym krzyżu z 28 pól, z przekątnymi poprowadzonymi w każdym bloku dwa na dwa pola, przez jednego lisa i osiemnaście gęsi. Lis zaczyna pośrodku trzeciej linii jednego ramienia, a gęsi na przeciwległym ramieniu i w pierwszej linii w poprzek krzyża. Gęsi nie mogą cofać się, a lis bije, przeskakując. Katalog gier Ludii podaje ją jako Gåsetavl (Gedved).
Wersja dostępna tutaj trzyma się tego opisu, z tym że lis wygrywa już wtedy, gdy zostaną trzy gęsi, bo te nigdy nie zdołałyby go osaczyć.