Wat is Gul Bara?
Gul Bara is een racespel uit de backgammonfamilie. Elke speler begint met alle vijftien schijven op zijn eigen 24-punt, in diagonaal tegenoverliggende hoeken, en beide kanten gaan dezelfde kant op rond het bord naar hun eigen thuisbord. Er wordt niets geslagen: één schijf houdt een punt bezet, en de tegenstander kan daar niet landen.
De speciale regel gaat over dubbels. In je eerste drie worpen wordt een dubbel gewoon gespeeld, vier keer het getal. Vanaf je vierde worp volgt op een dubbel elke hogere dubbel tot en met 6-6: gooi je 4-4, dan speel je vier keer 4, dan vier keer 5 en dan vier keer 6. Je speelt één getal tegelijk, en kun je een getal niet spelen, dan vervalt de rest van de reeks.
Eén reeks dubbels kan een heel leger vooruit brengen, dus de voorsprong kan in één worp wisselen. Wie als eerste alle vijftien schijven uitneemt, wint: twee punten als de tegenstander er geen heeft uitgenomen, anders één punt.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Backgammon | Gul Bara |
|---|---|---|
| Beginstelling | Gewoon BackgammonVijftien schijven per speler: twee op je 24-punt, vijf op je 13-punt, drie op je 8-punt en vijf op je 6-punt. | Gul BaraAlle vijftien schijven op je 24-punt; de twee beginpunten liggen in diagonaal tegenoverliggende hoeken. |
| Richting | Gewoon BackgammonDe twee kanten gaan in tegengestelde richting, elk naar zijn eigen thuisbord. | Gul BaraBeide kanten gaan dezelfde kant op rond het bord, elk door het startkwart van de tegenstander. |
| Slaan | Gewoon BackgammonLanden op één schijf van de tegenstander (een blot) slaat hem naar de bar; twee of meer schijven maken een punt waar de tegenstander niet kan landen. | Gul BaraEr wordt niet geslagen. Eén schijf houdt een punt bezet, en de tegenstander kan daar niet landen. |
| Dubbels | Gewoon BackgammonSpeel het getal vier keer. | Gul BaraIn je eerste drie worpen hetzelfde. Vanaf je vierde worp speel je het getal vier keer en dan elk hoger getal vier keer, tot en met 6. Kan een getal niet gespeeld worden, dan vervalt de rest van de reeks. |
| Kubus en punten | Gewoon BackgammonOptionele verdubbelingskubus; één punt voor een overwinning, twee voor een gammon (de verliezer heeft geen schijven uitgenomen) en drie voor een backgammon (de verliezer heeft ook nog een schijf op de bar of in het thuisbord van de winnaar). | Gul BaraGeen verdubbelingskubus. Eén punt voor een overwinning, twee als de verliezer geen schijven heeft uitgenomen. |
Geschiedenis
Gul Bara is een traditioneel spel uit Turkije en de Balkan, dat in Roemenië wordt gespeeld en in Griekenland bekendstaat als gioul. Het hoort bij de racespellen, met fevga en lange nardy, waarin de twee legers dezelfde kant op rond het bord gaan en blokkeren in plaats van slaan.
De stijgende reeks dubbels onderscheidt het van zijn verwanten. De regels werden via de traditie doorgegeven in plaats van opgeschreven, dus bronnen verschillen over details zoals de worp vanaf wanneer de reeksen beginnen en wat er gebeurt als een getal niet gespeeld kan worden. Deze tafel volgt een gangbare geschreven beschrijving, met reeksen vanaf de vierde worp en het vervallen van de rest van de reeks bij het eerste getal dat niet gespeeld kan worden.