Wat is Lange nardy?
Lange nardy is de populairste vorm van backgammon in Rusland, de Kaukasus en Centraal-Azië. Elke speler begint met alle vijftien schijven op één punt, het hoofd, in diagonaal tegenoverliggende hoeken van het bord, en beide kanten gaan dezelfde kant op naar hun eigen thuisbord.
Er wordt niet geslagen. Eén schijf houdt een punt bezet, en de tegenstander kan daar niet landen. Per beurt mag maar één schijf het hoofd verlaten, dus het leger komt langzaam op gang; de enige uitzondering is de allereerste worp van de partij voor elke speler: met 6-6, 4-4 of 3-3 mogen twee schijven het hoofd verlaten, omdat één schijf tegen het hoofd van de tegenstander zou botsen.
Je mag alleen een muur van zes punten op een rij bouwen als er al minstens één schijf van de tegenstander voorbij is, zodat geen leger voorgoed opgesloten raakt. Wie als eerste alle vijftien schijven uitneemt, wint: twee punten, een mars, als de tegenstander er geen heeft uitgenomen, anders één punt.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Backgammon | Lange nardy |
|---|---|---|
| Beginstelling | Gewoon BackgammonVijftien schijven per speler: twee op je 24-punt, vijf op je 13-punt, drie op je 8-punt en vijf op je 6-punt. | Lange nardyAlle vijftien schijven op je hoofd, je 24-punt; de twee hoofden liggen in diagonaal tegenoverliggende hoeken. |
| Richting | Gewoon BackgammonDe twee kanten gaan in tegengestelde richting, elk naar zijn eigen thuisbord. | Lange nardyBeide kanten gaan dezelfde kant op rond het bord, elk door het startkwart van de tegenstander. |
| Slaan | Gewoon BackgammonLanden op één schijf van de tegenstander (een blot) slaat hem naar de bar; twee of meer schijven maken een punt waar de tegenstander niet kan landen. | Lange nardyEr wordt niet geslagen. Eén schijf houdt een punt bezet, en de tegenstander kan daar niet landen. |
| Het hoofd verlaten | Gewoon BackgammonEr mogen per beurt willekeurig veel schijven een punt verlaten. | Lange nardyEén schijf per beurt, behalve twee bij je eerste worp van de partij als die 6-6, 4-4 of 3-3 is. |
| Zes punten op een rij | Gewoon BackgammonOveral toegestaan. | Lange nardyAlleen toegestaan als er al minstens één schijf van de tegenstander voorbij is. |
| Kubus en punten | Gewoon BackgammonOptionele verdubbelingskubus; één punt voor een overwinning, twee voor een gammon (de verliezer heeft geen schijven uitgenomen) en drie voor een backgammon (de verliezer heeft ook nog een schijf op de bar of in het thuisbord van de winnaar). | Lange nardyGeen verdubbelingskubus. Eén punt voor een overwinning, twee (een mars) als de verliezer geen schijven heeft uitgenomen. |
Geschiedenis
Nardy dankt zijn naam aan nard, de Perzische naam van het tric-tracspel. Een Middelperzische tekst, De uitleg van het schaakspel en de uitvinding van nard, vertelt hoe de wijze Wuzurgmihr nard in de 6e eeuw aan het hof van Khosrow I uitvond als Perzisch antwoord op het schaakspel dat uit India was gestuurd. Het verhaal is een legende, maar het laat zien hoe oud het spel in de regio is.
Tegenwoordig wordt nardy overal gespeeld, van Moskou tot Bakoe, Jerevan, Tbilisi en Tasjkent, in parken, op binnenplaatsen en thuis. Lange nardy is de hoofdvorm; korte nardy, dicht bij gewoon backgammon, is de andere. Clubs en toernooien zijn gewoon, vooral in Azerbeidzjan, Armenië en Rusland.