Congkak

W congkak gra się na długiej planszy z dwoma rzędami po siedem dołków i skarbcem na każdym końcu. W każdym dołku leży na początku siedem nasion, łącznie 98. Do ciebie należy siedem dołków po twojej stronie i skarbiec po twojej lewej, a siejesz zgodnie z ruchem wskazówek zegara: po jednym nasionie do każdego dołka, do własnego skarbca, gdy go mijasz, nigdy do skarbca przeciwnika.

Sercem gry jest siew sztafetowy. Gdy twoje ostatnie nasiono wpadnie do dołka, w którym już są nasiona, po dowolnej stronie planszy, zabierasz wszystko z tego dołka i siejesz dalej. Jeden ruch może tak kilka razy okrążyć planszę. Kończy się dopiero wtedy, gdy ostatnie nasiono wpadnie do twojego skarbca, co daje ci kolejny ruch, albo do pustego dołka. Twój pusty dołek bije: zabierasz to nasiono i nasiona z dołka naprzeciwko do skarbca. Pusty dołek po stronie przeciwnika po prostu kończy twoją turę.

Gra kończy się, gdy tylko którakolwiek strona nie ma już nasion. Każdy gracz dolicza wtedy nasiona ze swojej strony do swojego skarbca i wygrywa większy skarbiec.

Congkak należy do rodziny gier mankala, w które gra się w całej Azji Południowo-Wschodniej pod blisko spokrewnionymi nazwami: congkak w Malezji, congklak w Indonezji, Brunei i Singapurze, dakon na Jawie i sungkâ na Filipinach, z krewniakami w Tajlandii, na Sri Lance, w południowych Indiach i na Malediwach. Największą różnorodność tych gier ma Indonezja, a znane są plansze z trzema do dziewięciu lub więcej dołków po każdej stronie, choć najczęstsze jest siedem. Nazwy mają podobno naśladować dźwięk nasion, a z czasem zaczęły oznaczać muszle kauri, którymi grano.

Plansze często rzeźbi się w drewnie w wydłużonym kształcie łodzi, z głębszymi dołkami niż na planszach afrykańskich, by mieściły większe nasiona, takie jak muszle kauri, kamyki czy nasiona tamaryndowca. Nie wiadomo, jak gra dotarła do regionu; według jednej z hipotez przywędrowała austronezyjskimi szlakami handlowymi z Azją Południową, gdzie odnotowano podobne gry. Mankala jako całość jest znacznie starsza: najstarsze znane plansze do mankali pochodzą z ruin fortu w rzymskim Egipcie i datowane są na IV wiek n.e.

W tradycyjnej grze obaj gracze zaczynają jednocześnie, a gra toczy się przez kilka rund: każdy gracz ponownie napełnia swoje dołki ze skarbca, po siedem nasion na dołek, a dołki, których gracz nie może już napełnić, są spalone i wyłączone z gry, dopóki jednemu z graczy nie zabraknie dołków. Wersja dostępna tutaj to jedna runda z naprzemiennymi turami.