Czym jest Ucieczka do krawędzi?
Z ucieczką do krawędzi obrońcy wygrywają, gdy tylko król dotrze do dowolnego pola na krawędzi planszy. Rogi tracą swoją szczególną rolę: stają się zwykłymi polami, na których może stanąć każdy pionek, i nie pomagają już w biciu. Wszystko inne jest jak w standardowej grze.
Atakujący mają znacznie więcej do pilnowania, bo każda otwarta linia od króla do krawędzi jest zagrożeniem. Muszą trzymać króla w zamknięciu od pierwszych ruchów, a obrońcy próbują otworzyć dwie linie naraz, bo jedną można zablokować, ale dwóch już nie. Na planszy 9×9 ucieczka do krawędzi naturalnie łączy się z królem zbijanym przez dwóch, czyli odczytaniem tabluta Linneusza, jakie dają współczesne przekłady. Na większych planszach atakującym znacznie trudniej zatrzymać króla.
Zmiany zasad
| Zasada | Tablut (standard) | Ucieczka do krawędzi |
|---|---|---|
| Jak wygrywają obrońcy | Tablut (standard)Król dociera do jednego z czterech rogów. | Ucieczka do krawędziKról dociera do dowolnego pola na krawędzi planszy. |
| Pola narożne | Tablut (standard)Tylko król może się na nich zatrzymać. | Ucieczka do krawędziZwykłe pola: może się na nich zatrzymać każdy pionek. |
| Wrogie pola | Tablut (standard)Tron i cztery rogi mogą domknąć bicie, tak jak pionek przeciwnika. | Ucieczka do krawędziMoże to tylko tron; rogi są zwykłymi polami. |
| Zbicie króla | Tablut (standard)Z czterech stron; krawędź planszy i rogi liczą się jako strony. | Ucieczka do krawędziZ czterech stron, przez atakujących i tron. Król wygrywa po dotarciu do krawędzi, więc zawsze jest zbijany z dala od niej. |
| Plansze i inne opcje | Tablut (standard)Każda plansza i opcja w ustawieniach stołu. | Ucieczka do krawędziUcieczka do krawędzi działa na każdej planszy z zasadami standardowymi. Zasady kopenhaskie zawsze stosują ucieczkę do rogu. |
Historia
Karol Linneusz zapisał tablut w 1732 roku podczas podróży przez Laponię, w dzienniku wydanym później jako Lachesis Lapponica. Gdy dziennik ukazał się po angielsku w 1811 roku w przekładzie botanika Jamesa Edwarda Smitha, fragmenty łacińskie, w tym zasady tabluta, przełożył Carl Troilius, szwedzki kupiec mieszkający w Londynie, a ten przekład zawierał błędy. Opierało się na nim wiele późniejszych zestawów zasad.
Współczesne przekłady notatek Linneusza autorstwa Johna C. Ashtona (2007), Nicolasa Cartiera (2011) i Olliego Salmiego (2013) podają zasady, w których król wygrywa, docierając do dowolnego pola na krawędzi planszy. Wiele współczesnych zestawów zasad tafl, zwłaszcza na większe plansze, zachowuje zamiast tego ucieczkę do rogów, bo przy ucieczce do krawędzi obrońców trudno zatrzymać.