Wat is Chess960?
Chess960, ook Fischer Random Chess genoemd, is schaken met een geschudde beginstelling. De pionnen staan waar ze altijd staan, maar de stukken erachter worden in willekeurige volgorde neergezet, gekozen uit 960 mogelijke opstellingen. De stukken van Zwart spiegelen die van Wit, dus beide kanten beginnen vanuit dezelfde stelling.
Twee beperkingen houden elke opstelling eerlijk en speelbaar: de lopers staan op velden van verschillende kleur, en de koning staat ergens tussen de twee torens, zodat rokeren aan beide kanten mogelijk blijft. Na de eerste zet gelden alle regels van gewoon schaken.
Omdat ingestudeerde openingsvarianten niet meer werken, moeten beide spelers vanaf de allereerste zet zelf nadenken. Daarom is Chess960 geliefd bij spelers die begrip belangrijker vinden dan voorbereiding.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Schaken | Chess960 |
|---|---|---|
| Beginstelling | Gewoon SchakenElke partij hetzelfde: toren, paard, loper, dame, koning, loper, paard, toren. | Chess960Een van 960 opstellingen, willekeurig gekozen: lopers op verschillende kleuren, de koning tussen de torens, Zwart spiegelt Wit. |
| Rokade | Gewoon SchakenDe koning gaat twee velden richting een toren, en de toren springt naar de andere kant van de koning. | Chess960Koning en toren komen op de gewone velden terecht (de g- en f-lijn aan de koningskant, de c- en d-lijn aan de damekant), waar ze ook begonnen. Elk veld dat ze passeren moet leeg zijn, en de koning mag niet schaak staan, door schaak gaan of in schaak eindigen. Hier rokeer je door je koning op die toren te zetten. |
| Hoe je wint | Gewoon SchakenDe koning van de tegenstander matzetten. | Chess960Hetzelfde: schaakmat. Remise, promotie en en passant werken precies zoals bij gewoon schaken. |
Geschiedenis
De stukken schudden om aan de openingstheorie te ontsnappen is een oud idee: al in de 18e eeuw stelden spelers willekeurige beginstellingen voor. Oud-wereldkampioen Bobby Fischer gaf het idee zijn moderne vorm en kondigde het in 1996 aan in Buenos Aires. Zijn twee beperkingen, lopers op verschillende kleuren en de koning tussen de torens, houden de rokade mogelijk en geven precies 960 beginstellingen.
De variant verspreidde zich in de jaren 2000 via toernooien zoals de jaarlijkse Chess Classic in het Duitse Mainz, en de FIDE nam de regels op in de Laws of Chess. In 2019 hield de FIDE het eerste officiële wereldkampioenschap Fischer Random, en topspelers treffen elkaar nu geregeld in Chess960-toernooien.