Wat is Misère boter-kaas-en-eieren?
Misère boter-kaas-en-eieren, ook omgekeerd boter-kaas-en-eieren genoemd, houdt het bord en de zetten van het standaardspel, maar draait het doel om. X begint, de spelers zetten om beurten een teken in een leeg vak, en wie een lijn van drie eigen tekens maakt, horizontaal, verticaal of diagonaal, verliest meteen. Raakt het bord vol zonder lijn, dan is het remise.
Passen mag niet, dus het spel wordt een strijd om niet door je veilige vakken heen te raken. Laat in het spel kan een speler merken dat elk leeg vak een van zijn eigen lijnen afmaakt, en dan is het spel verloren, wat hij ook doet.
Bij perfect spel is het remise, net als in het standaardspel, maar de eerste speler heeft maar één veilige opening: het midden. Een computeronderzoek van elke stelling laat zien dat elke andere eerste zet verliest tegen het beste spel. Na het midden te hebben genomen kan X nooit verliezen door op elke zet van O te antwoorden met het vak dat er via het midden recht tegenover ligt, want elke lijn die X zo zou kunnen maken, is het spiegelbeeld van een lijn die O al heeft gemaakt.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Boter-Kaas-en-Eieren | Misère boter-kaas-en-eieren |
|---|---|---|
| Hoe je wint | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenMaak een lijn van drie van je tekens, horizontaal, verticaal of diagonaal. | Misère boter-kaas-en-eierenLaat je tegenstander een lijn van drie van zijn tekens maken. Maak je er zelf een, dan verlies je meteen. |
| Remise | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenEen vol bord zonder lijn is remise. | Misère boter-kaas-en-eierenHetzelfde: een vol bord zonder lijn is remise. |
| Perfect spel | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenRemise. Elke eerste zet houdt de remise. | Misère boter-kaas-en-eierenOok remise, maar alleen het midden is een veilige eerste zet. Elke andere opening verliest. |
| Bord en opties | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenEen bord van 3×3. De tafelinstellingen bieden ook borden van 4×4 en 5×5, waarop vier op een rij wint. | Misère boter-kaas-en-eierenElke bordgrootte: op 4×4 en 5×5 verliest wie vier op een rij maakt. Misère is ook te combineren met Vrije keuze en zwaartekracht. |
Geschiedenis
Verliesversies van spellen heten misère, naar het Franse woord voor ellende. In kaartspellen zoals boston, waarvan de regels uit de late 18e eeuw het oudste vastgelegde gebruik zijn, is een misèrebod de belofte om helemaal geen slagen te halen. De naam werd later gebruikt voor elk spel dat volgens de normale regels maar op verlies wordt gespeeld, en in de combinatorische speltheorie is een misèrespel een spel waarin de normale winnaar verliest.
Misère boter-kaas-en-eieren heeft geen bekende uitvinder. Het komt voor in boeken en artikelen over recreatieve wiskunde onder verschillende namen, waaronder avoidance tic-tac-toe en toe-tac-tic. De strategie van midden en spiegelen voor de eerste speler wordt beschreven door Solomon Golomb en Alfred Hales in een artikel over boter-kaas-en-eieren uit 2002.