Wat is Orde en Chaos?
Orde en Chaos wordt gespeeld op een bord van 6×6. De ene speler is Orde en de andere Chaos, en elke beurt mag ieder van hen een X of een O in een leeg vak zetten. Orde begint. Gezette tekens worden nooit meer verplaatst.
Orde wint zodra er vijf gelijke tekens op een lijn staan, horizontaal, verticaal of diagonaal, wie ze ook zette. Een lijn van zes telt ook, want daar zitten vijf in. Chaos wint als het bord vol raakt zonder zo'n lijn, dus het spel eindigt nooit in remise.
De twee kanten spelen heel verschillende spellen. Orde bouwt open lijnen van vier gelijke tekens die aan beide uiteinden af te maken zijn, zodat Chaos ze niet allebei kan blokkeren. Chaos bederft lijnen door er het tegenovergestelde teken in te zetten, en probeert elke lijn te breken voordat hij gevaarlijk wordt. Hier zit Orde op de plaats van X en Chaos op de plaats van O; het teken dat je zet, kies je bij elke zet apart.
Regelwijzigingen
| Regel | Gewoon Boter-Kaas-en-Eieren | Orde en Chaos |
|---|---|---|
| Bord | Gewoon Boter-Kaas-en-Eieren3×3. De tafelinstellingen bieden ook 4×4 en 5×5. | Orde en ChaosAltijd 6×6. |
| Spelers | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenX en O, die elk een lijn van hun eigen tekens proberen te maken. X begint. | Orde en ChaosOrde, op de plaats van X, en Chaos, op de plaats van O, met tegengestelde doelen. Orde begint. |
| Tekens | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenElke speler zet altijd zijn eigen teken. | Orde en ChaosBeide spelers kiezen bij elke zet X of O. |
| Hoe je wint | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenMaak een lijn van drie van je tekens. | Orde en ChaosOrde: vijf gelijke tekens op een lijn, door wie dan ook gezet; een lijn van zes telt ook. Chaos: een vol bord zonder zo'n lijn. |
| Remise | Gewoon Boter-Kaas-en-EierenEen vol bord zonder lijn is remise. | Orde en ChaosRemise bestaat niet: een vol bord zonder vijf op een rij is winst voor Chaos. |
Geschiedenis
Orde en Chaos (Order and Chaos) werd bedacht door Stephen Sniderman en in 1981 gepresenteerd in een puzzeltijdschrift. De regels hier zijn de oorspronkelijke, waarin een lijn van zes ook voor Orde wint. Onder die regels zou het spel bij perfect spel een gedwongen winst voor Orde zijn.
Sniderman stelde later voor dat zes op een rij niet zou tellen. Dat geeft Chaos nieuwe manieren om zich tegen Ordes lijnen van vier te verdedigen, en met die wijziging zou het spel een gedwongen winst voor Chaos zijn, dat een paarstrategie kan volgen. De latere regel wordt hier niet aangeboden.